İşitme kaybının erken belirtileri: Ne zaman test yaptırmalı?

İşitme kaybı çoğu insanda bir günde ortaya çıkmaz. Yıllar içinde, çok küçük adımlarla ilerler ve beyin bu değişime alışır. Bu yüzden kişi kendi işitmesindeki azalmayı genellikle en son fark eden kişidir. Çevresindekiler "Bana söylediğini duymadın" demeye başladığında bile çoğu zaman cevap "Herkes mırıldanıyor" olur. Bu yazıda erken belirtileri, nelerin dikkate alınması gerektiğini ve testin ne zaman yaptırılmasının iyi olacağını sade bir dille anlatıyoruz.

İşitme kaybı neden geç fark edilir?

İşitme kaybı ağrı yapmaz, görünür bir iz bırakmaz. Önce yüksek frekanslı sesler, yani çocuk sesleri, kuş cıvıltısı ya da konuşmadaki "s", "ş", "f", "t" gibi ince sesler zayıflamaya başlar. Konuşmanın bu kısımları kelimeleri birbirinden ayıran detaylardır. Sonuç olarak kişi sesleri duyar ama ne söylendiğini tam çıkaramaz. "Duyuyorum ama anlamıyorum" cümlesi bu durumun en tipik ifadesidir.

Beyin eksik kalan sesleri bağlamdan tahmin ederek doldurmaya çalışır. Bu çaba bir süre işe yarar, fakat gün sonunda yorgunluk olarak geri döner. Kalabalık bir ortamdan çıkınca "Çok yoruldum" demek, aslında dinlemek için harcanan fazladan emeğin işareti olabilir.

Günlük hayatta görülen erken belirtiler

Aşağıdaki durumlardan birkaçı sizde ya da bir yakınınızda sık yaşanıyorsa bir işitme değerlendirmesi düşünmeye değer:

• Konuşulanları sık sık tekrar ettirmek, "Efendim?" ve "Ne dedin?" demek
• Televizyonun sesini diğer aile bireylerini rahatsız edecek kadar açmak
• Kalabalıkta, lokantada ya da sofrada birkaç kişi aynı anda konuşurken sohbeti takip edememek
• Telefonda karşıdakini anlamakta zorlanmak, hoparlörü tercih etmek
• Kapı zili, telefon zili ya da saat alarmı gibi sesleri geç fark etmek veya hiç duymamak
• Kadın ve çocuk seslerini erkek seslerinden daha zor anlamak
• Arkadan gelen kişiyi ses yerine ancak görünce fark etmek
• Konuşmayı takip etmek için karşıdakinin dudaklarına dikkatle bakmak
• Sosyal ortamlardan yorulduğu için kaçınmak ya da sessiz kalmak

Bu listedeki her madde tek başına işitme kaybı anlamına gelmez; dikkat dağınıklığı, yorgunluk ya da kötü akustikli bir salon da benzer sonuçlar doğurabilir. Ancak belirtiler tekrar ediyor ve zamanla artıyorsa nedenini öğrenmek için ölçüm yaptırmak mantıklıdır.

Beklemeden hekime başvurmayı gerektiren durumlar

Ayrıca yalnızca tek kulakta fark edilen azalma, kulak ağrısı, kulakta dolgunluk hissi ve soğuk algınlığı sonrası geçmeyen işitme değişikliği de hekim muayenesi için gerekçedir. Bazı işitme kayıplarının nedeni kulak kiri ya da orta kulakta sıvı gibi tedavi edilebilir durumlardır. Bunu ayırt etmek hekimin işidir.

Test için doğru zaman ne zaman?

Genel yaklaşım şudur: Şüphe duyduğunuz an. "Biraz daha bekleyeyim" demek çoğu zaman kaybı büyütmez ama günlük hayattaki kayıpları uzatır. Uzun süre işitilmeyen sesler beyinde "unutulabilir", bu da cihaz kullanmaya başladıktan sonra uyum sürecini zorlaştırabilir. Erken dönemde yapılan ölçüm hem mevcut durumun bir kaydını oluşturur hem de ileride karşılaştırma imkanı verir.

Belirti hissetmeseniz bile gürültülü bir işte çalışanlar, ailesinde işitme kaybı öyküsü olanlar ve yaşça ilerleyenler için düzenli aralıklarla işitme kontrolü iyi bir alışkanlıktır. Hangi aralıkta kontrol edileceği konusunda hekiminiz size özel bir öneri verebilir.

İşitme testi nasıl yapılır?

Odyometri adı verilen test ağrısızdır ve kısa sürer. Sessiz bir odada kulaklık takarsınız; farklı frekanslarda ve şiddetlerde verilen sesleri duyduğunuzda bir düğmeye basarsınız. Bu sayede her kulağın hangi seslerden başlayarak zayıfladığını gösteren bir grafik, yani odyogram çıkar. Konuşmayı anlama ölçümleri de aynı seansta yapılabilir.

1. 01

   Kısa görüşme

   Şikayetleriniz, günlük yaşam zorlukları ve varsa kulak geçmişiniz konuşulur.

2. 02

   Kulak muayenesi

   Kulak kanalının uygunluğu gözle kontrol edilir.

3. 03

   Odyometrik ölçüm

   Her kulak için ayrı ayrı sesleri duyma eşiğiniz belirlenir.

4. 04

   Sonuçların paylaşımı

   Sonuç grafikleri sizinle sade bir dille değerlendirilir; gerekirse KBB hekimine yönlendirilirsiniz.

Milas'ta Yakamoz İşitme merkezimizde ve Emek şubemizde işitme ölçümü yaptırabilirsiniz. Ölçüm sonucunda tıbbi bir inceleme gerektiren bir bulgu olursa sizi KBB hekimine yönlendiririz. Tanı koymak ve tedavi kararı vermek hekimin sorumluluğundadır.

İşitme kaybının farklı türleri

İşitme kaybı tek bir tablo değildir. İletim tipi kayıpta ses, dış ya da orta kulaktaki bir engel nedeniyle iç kulağa ulaşamaz; kulak kiri, orta kulak sıvısı ya da kulak zarı sorunları buna örnektir ve çoğu zaman tedavi edilebilir. Sensörinöral kayıpta ise iç kulaktaki duyu hücreleri ya da işitme siniri etkilenir. Yaşa bağlı değişimler, gürültüye uzun süre maruz kalma ve bazı hastalıklar bu gruba girer; bu tür kayıplar genellikle kalıcıdır. İki türün birlikte görüldüğü karma kayıplar da vardır.

Bu ayrımı yapmak, hangi yolun izleneceğini belirler: Biri için tedavi, diğeri için işitme cihazı gerekebilir. Bu nedenle ölçüm sonrasında tıbbi değerlendirme önemlidir. Sonuç ne olursa olsun, erken öğrenmek seçenekleri artırır.

Bir yakınınızda fark ettiyseniz

İşitme kaybını fark eden çoğu zaman kişinin kendisi değil, ailesi olur. Konuyu açarken "Duymuyorsun" gibi suçlayıcı ifadelerden kaçının. "Geçen akşam sofrada sohbeti takip etmekte zorlandığını gördüm, birlikte bir ölçüm yaptıralım mı?" gibi somut ve sıcak bir giriş daha iyi karşılanır. Test yaptırmak cihaz almak anlamına gelmez; yalnızca bilgi edinmenin yoludur.