Çocuklarda işitme kaybı belirtileri: Bebeklikten okul çağına

Çocuklar "Beni iyi duyamıyorum" demezler; çoğu zaman bunun farkında bile değildirler. Sorun çoğunlukla ebeveyn ya da öğretmen tarafından davranış ve konuşma gelişimindeki ipuçlarından anlaşılır. Çocukluk çağında işitme, dil ve konuşma gelişiminin temelidir. Bu nedenle olası bir işitme sorununun erken fark edilmesi çok önemlidir. Bu yazı genel bilgi içindir; şüpheleriniz varsa mutlaka bir çocuk KBB hekimine ya da yetkili sağlık kuruluşuna başvurun.

Yenidoğan işitme taraması

Birçok sağlık kuruluşunda bebekler doğumdan kısa süre sonra işitme taramasından geçirilir. Tarama ağrısızdır; bebek uyurken ya da sakinken küçük bir sensörle yapılır. Taramadan "geçemedi" sonucu çıkması mutlaka işitme kaybı anlamına gelmez; kulaktaki sıvı ya da ortam gürültüsü sonucu etkileyebilir. Ancak takip testlerinin zamanında yapılması önemlidir. Tarama sonucunuzla ilgili tereddüt yaşıyorsanız çocuğunuzun hekimine danışın ve önerilen kontrol randevularını aksatmayın.

Bebeklik döneminde dikkat edilecek işaretler

Her bebeğin gelişimi farklıdır, ancak aşağıdaki durumlar bir hekim değerlendirmesini gerektirebilir:

• Ani ve yüksek seslere tepki vermemesi
• Birkaç aylık olduğu halde ses yönüne başını çevirmemesi
• Tanıdık seslere, annenin ya da babanın sesine yanıt vermemesi
• Babıldama sesinin az olması ya da zamanla azalması
• Bir yaşına yaklaşırken basit sözcükleri taklit etmemesi
• Sadece görsel uyaranlara tepki vermesi, sesli oyuncaklara ilgi göstermemesi

Okul öncesi dönemde konuşma ve davranış ipuçları

• Konuşmanın yaşıtlarına göre geriden gelmesi veya sözcüklerin anlaşılmaz olması
• Sık sık "Ne?" ya da "Hı?" demesi, söylenenleri tekrar ettirmesi
• Televizyon ya da tableti çok yüksek sesle izlemesi
• Sesli komutlara tepki vermemesi, "Söz dinlemiyor" izlenimi vermesi
• Arkadan seslenildiğinde duymaması ama yüzüne bakınca anlaması
• Sık tekrarlayan kulak enfeksiyonları, kulak ağrısı ya da kulağını çekiştirme

Ebeveynlerin sık yaptığı bir hata, bu işaretleri "inatçılık" ya da "dikkat dağınıklığı" olarak yorumlamaktır. İşitme sorunu olan çocuklar dinlemiyor değil, duyamıyor olabilir.

Okul döneminde fark edilen işaretler

Okul çağındaki çocuklarda işitme sorunu bazen yalnızca sınıfta ortaya çıkar. Öğretmenin sesini kalabalıkta ayırt edemeyen çocuk konuya odaklanamaz, derslerde geriye düşer veya sınıfta içine kapanabilir. Aşağıdaki durumlar dikkat çekicidir:

• Derse katılmakta isteksizlik, sık dikkat dağınıklığı
• Sınıfın önüne oturmak istemesi ya da öğretmenin yüzüne dikkatle bakması
• Yönergeleri yanlış anlaması, ödevi karıştırması
• Telefonda konuşmaktan kaçınması
• Okuma ve yazma becerilerinde beklenmeyen zorlanma
• Başağrısı ya da gün sonunda aşırı yorgunluk

Şüphelendiğinizde ne yapmalısınız?

1. Gözlemlerinizi not alın: Ne zaman, hangi ortamda, hangi sesler fark edilmiyor?
2. Bir çocuk KBB hekimine ya da yetkili işitme tarama birimine başvurun.
3. Hekimin yönlendirdiği testleri ve kontrolleri zamanında yaptırın.
4. İşitme cihazı önerilirse, çocuk için ayarlama ve düzenli takip sürecini odyolog ve hekimle birlikte yürütün.
5. Okulla iletişime geçin; öğretmenin çocuğun önüne oturtma ya da yüzü görünür konuşma gibi basit uyarlamaları desteklemesi yardımcı olur.

Yakamoz İşitme olarak Milas'ta yetişkinlerin yanı sıra aileleri de dinler, endişelerini paylaşır ve doğru yere yönlendiririz. Çocuklarda tanı ve tedavi kararı hekime aittir; çocuklara özel değerlendirme için öncelikle KBB muayenesi gerekir. Sonraki aşamada cihaz gerekiyorsa ayarlama ve takip konusunda destek olabiliriz.

Kulak enfeksiyonları ve geçici işitme azalması

Çocukluk çağında işitme azalmasının sık görülen nedenlerinden biri orta kulakta biriken sıvı ve tekrarlayan kulak enfeksiyonlarıdır. Soğuk algınlığı, geniz problemleri ve alerji gibi durumlar bu tabloyu kolaylaştırabilir. Bu tür azalma çoğu zaman geçicidir ve tedaviyle düzelebilir; yine de uzun sürerse konuşma ve öğrenmeyi etkileyebileceği için takip edilmelidir. Bir çocuk soğuk algınlığı geçirdikten sonra birkaç gün boyunca sizi daha az duyuyor gibiyse bunu not edin ve geçmiyorsa hekime söyleyin.

Günlük hayatta kulak sağlığını korumak

• Kulak temizliği için pamuklu çubuk ya da sivri nesne kullanmayın; kulak kiri çoğu zaman kendini temizler
• Kulaklıkla müzik dinleyen çocuklarda ses seviyesini düşük tutun ve aralar verdirin
• Havai fişek, konser ya da şantiye gibi çok gürültülü ortamlarda kulak koruyucu kullanın
• Kulak ağrısını "geçer" diye geçiştirmeyin; ateş ya da akıntı varsa hekime götürün
• Aşıları ve düzenli sağlık kontrollerini aksatmayın

Bu basit alışkanlıklar çocuğun işitme sağlığını korumada büyük fark yaratır. Konuşma ve dil gelişimi için çocuğunuzla bol bol konuşmak, kitap okumak ve şarkı söylemek de işitsel gelişimi destekler.